Pluisvorming op stoffen: waarom er pluizenbolletjes ontstaan en hoe je ze verwijdert

Na een paar wasbeurten haal je je favoriete trui tevoorschijn en ontdek je dat hij bedekt is met kleine pluisbolletjes. Plotseling ziet hij er oud uit, maar dat is hij niet. Het is pilling van de stof, en het gebeurt ook bij dure kledingstukken, niet alleen bij goedkope.

Het goede nieuws is dat je het kunt begrijpen, voorkomen en verwijderen. Het minder bekende nieuws is dat de meest effectieve bescherming niet de wasbeurt is, maar de vezel waarvan het kledingstuk is gemaakt; dat wordt al lang voordat je het in de machine doet bepaald.

In deze gids lees je wat pilling is en waarom het ontstaat, welke stoffen het meest pillen, hoe je het kunt voorkomen en verwijderen, en waarom een kledingstuk van een fijne vezel vanaf het begin beter bestand is.

Pilling is de vorming van kleine vezelbolletjes op het oppervlak van een stof. Ze worden pills genoemd, vandaar de naam, en het zijn vezelkluwens die in de knoop raken en aan het kledingstuk blijven vastzitten.

Het is geen vuil en op zichzelf ook geen productiefout: het is een fysiek verschijnsel. Wanneer je een kledingstuk draagt en wast, ondervinden de vezels wrijving. De kortere, zwakkere vezels breken, komen aan het oppervlak, rekken uit en raken met elkaar in de knoop, waardoor de pillen ontstaan.

Het resultaat is een kledingstuk dat er meteen oud en versleten uitziet, ook al is de stof eronder nog intact. Het is vooral een cosmetisch probleem, maar wel een probleem dat opvalt.

Er is maar één oorzaak van pilling: wrijving. Telkens wanneer het ene oppervlak langs het andere schuurt, worden de vezels belast. Dat gebeurt wanneer je beweegt en je armen langs je zij schuren, wanneer je een crossbodytas of een rugzak draagt, en vooral in de wasmachine en de droger, waar kledingstukken hard tegen elkaar wrijven.

De plekken waar pilling het eerst zichtbaar wordt, zijn precies de plekken met de meeste wrijving: onder de armen, aan de binnenkant van de dijen, rond de manchetten en de kraag, en op de schouders als je een tas gebruikt.

Maar wrijving is alleen de aanleiding. Wat bepaalt hoeveel een kledingstuk zal pillen, is de vezel waarvan het is gemaakt

Niet alle stoffen gedragen zich hetzelfde; het verschil komt neer op twee factoren: vezellengte en weefsel.

Lange vezels hebben meestal geen neiging tot pillen, omdat ze in het weefsel verankerd blijven en niet aan het oppervlak komen. Zijde en linnen, die uit zeer lange vezels bestaan, pillen nauwelijks. Korte vezels laten daarentegen gemakkelijk los en raken in de knoop: daarom zijn wol, kasjmier, katoen en acryl gevoeliger voor pilling.

De weefstructuur is ook belangrijk. Een strakke, compacte weefstructuur, zoals denim, houdt de vezels op hun plaats en pluist weinig. Een zachte, losse breistructuur, zoals die van een trui, laat ze bewegen en pluist meer.

Het ergste geval zijn mengsels van natuurlijke en synthetische vezels. De zwakkere vezel breekt af, knoopt zich rond de sterkere vezel en vormt het pluisje. Daarom verschijnen er op een donkere stof soms ook lichtgekleurde pluisjes.

Dit is het punt dat bijna niemand uitlegt. Alle adviezen over pluizen gaan over wassen, maar de weerstand tegen pluizen wordt eerder bepaald, bij de keuze van de vezel en de manier waarop die wordt gemaakt.

Een lange, fijne vezel pluist veel minder dan een korte, goedkope vezel van hetzelfde type. Katoen met extra lange vezels, fijne merinowol en hoogwaardig kasjmier beginnen met een voorsprong, omdat ze minder korte vezels hebben die kunnen afbreken.

En er is meer: sommige processen verminderen pluizen actief. Door kammen worden de korte, uitstekende vezels verwijderd voordat het garen zelfs maar wordt geweven, en door mercerisatie wordt katoen compacter en gladder. Dit is geen mening: van gemerceriseerd katoen is aangetoond dat het de weerstand tegen pluizen aanzienlijk verbetert.

Dat is precies het principe van Filoscozia®, het gekamde en gemerceriseerde katoen: het is bestand tegen pluizen door de manier waarop het wordt gemaakt, niet door de manier waarop je het wast. We leggen dit in detail uit in ons artikel over het verborgen geheim van sokken van fijn katoengaren. Hetzelfde voordeel geldt voor lange merinowol en hoogwaardig kasjmier, die je terugvindt in de vergelijking van wollen en kasjmieren sokken.

Als je eenmaal de juiste vezel hebt gekozen, doet het wassen de rest. Hier zijn de goede gewoonten die wrijving, en dus pluizen, tot een minimum beperken:

• Was kledingstukken binnenstebuiten, zodat de wrijving de binnenkant raakt en niet het zichtbare oppervlak.

• Gebruik koud water en een programma voor delicate was, met een laag centrifugetoerental.

• Overlaad de trommel niet: minder ruimte betekent meer wrijving tussen kledingstukken.

• Doe delicate kledingstukken in een waszak van gaas, waardoor ze geïsoleerd blijven en beschermd worden tegen wrijving met andere kledingstukken.

• Vermijd wasverzachter, die de vezels verzacht en ervoor zorgt dat ze gemakkelijker loslaten.

• Gebruik een mild wasmiddel of een enzymatisch wasmiddel, dat helpt de korte, losse vezels op te lossen.

• Vermijd de droger en laat gebreide kleding plat drogen, want in de droger is de wrijving intens.

• Geef kledingstukken vierentwintig uur rust tussen het dragen, zodat de vezels hun vorm terugkrijgen.

Beperk ook waar mogelijk dagelijkse wrijving, bijvoorbeeld door afwisselend je tas op de ene en de andere schouder te dragen.

Als de vezelbolletjes er eenmaal zitten, kun je ze verwijderen, zolang je het juiste hulpmiddel gebruikt.

Het meest effectief is een elektrische pluizentondeuse, die de vezelbolletjes vlak langs de stof afsnijdt zonder deze te beschadigen. Leg het kledingstuk vlak en strak neer en werk met lichte bewegingen.

Als alternatief is er een anti-pillingkam of een sweatersteen, handig voor gebreide kleding en fleece. Voor de paar pluisjes en vezelbolletjes op het oppervlak is een pluizenroller voldoende.

Wat je moet vermijden: scharen en scheermesjes, die het risico lopen de stof door te snijden, en agressieve methoden op delicate of glanzende stoffen zoals zijde en satijn. Kies bij twijfel voor de elektrische pluizentondeuse op een lage stand.

Sokken en gebreide kleding behoren tot de kledingstukken die het meest aan pilling worden blootgesteld, omdat ze tegen de huid en tegen de schoen of andere lagen aan zitten en daardoor voortdurend wrijving ondervinden. En juist hier wordt het verschil tussen een goedkope en een hoogwaardige vezel het eerst zichtbaar.

Een goedkope synthetische sok gaat snel pillen en verslijt, hoe zorgvuldig je hem ook wast. Een sok van lange, goed gemaakte vezels is bestand tegen: effen sokken van Filoscozia® voor het gekamde en gemerceriseerde katoen, sokken van merinowol voor warmte zonder vervilting, kasjmieren sokken van Capra Hircus voor luxe die lang meegaat. Een goede verzorging verlengt de levensduur van het kledingstuk, maar het is de kwaliteit van het garen die vanaf het begin het echte verschil maakt.

Een truc die vooral belangrijk is voor sokken: in de wasmachine zijn ze klein en wrijven ze uiteindelijk tegen ruwere kledingstukken zoals jeans. Was ze in een waszak van gaas houdt ze bij elkaar, beschermt ze tegen wrijving en vermindert zowel pilling als het risico dat je er een kwijtraakt.

Uiteindelijk wordt de strijd tegen pilling op twee fronten gevoerd. De juiste wasbeurt houdt het onder controle: binnenstebuiten, koud en zonder droger. Maar de echte strijd wordt eerder gewonnen, door te kiezen voor kledingstukken van lange, gekamde en, in het geval van katoen, gemerceriseerde vezels, die van nature bestand zijn tegen pilling.

Het is het verschil tussen een kledingstuk dat er na een maand oud uitziet en een kledingstuk dat seizoen na seizoen intact blijft. Als je wilt beginnen met sokken die lang meegaan, a cadeauset in zorgvuldig afgestemde kleuren brengt kwaliteit die niet pluist in je kledingkast.