Pilling van stoffen: waarom er pluisjes ontstaan en hoe je ze verwijdert

Je haalt je favoriete trui na een paar wasbeurten tevoorschijn en ontdekt dat hij bedekt is met kleine bolletjes. Hij lijkt plotseling verouderd, maar is helemaal niet oud. Dat is pilling van stoffen, en het gebeurt ook bij dure kledingstukken, niet alleen bij goedkope.

Het goede nieuws is dat je pilling kunt herkennen, voorkomen en verwijderen. Wat minder bekend is: de meest effectieve bescherming is niet het wassen, maar de vezel waarvan het kledingstuk is gemaakt. Dat wordt al veel eerder bepaald dan wanneer je het in de wasmachine doet.

In deze gids lees je wat pilling is en waarom het ontstaat, welke stoffen er het meest last van hebben, hoe je het kunt voorkomen en verwijderen, en waarom een kledingstuk van hoogwaardige vezels vanaf het begin beter bestand is.

Pilling is de vorming van kleine vezelbolletjes op het oppervlak van een stof. Ze worden pills genoemd, waaraan de naam is ontleend, en zijn kluwens vezels die in elkaar verstrikt raken en aan het kledingstuk blijven zitten.

Het is geen vuil en op zichzelf ook geen productiefout: het is een natuurkundig verschijnsel. Wanneer je een kledingstuk draagt en wast, ondergaan de vezels wrijving. De kortste en zwakste vezels breken, komen aan het oppervlak, rekken uit en raken met elkaar in de knoop, waardoor de bolletjes ontstaan.

Het resultaat is een kledingstuk dat er meteen oud en versleten uitziet, ook al is de stof eronder nog intact. Het is vooral een esthetisch probleem, maar wel een dat opvalt.

Er is maar één oorzaak van pilling: wrijving. Elke keer dat het ene oppervlak langs een ander schuurt, worden de vezels belast. Dat gebeurt wanneer je beweegt en je armen langs je zij schuren, wanneer je een schoudertas of rugzak draagt, en vooral in de wasmachine en droger, waar kledingstukken krachtig tegen elkaar schuren.

De plekken waar pilling het eerst verschijnt, zijn juist de plekken met de meeste wrijving: onder de oksels, aan de binnenkant van de dijen, rond de manchetten en de kraag, en op de schouders als je een tas gebruikt.

Maar wrijving is slechts de aanleiding. Wat bepaalt hoeveel een kledingstuk zal pillen, is de vezel waarvan het is gemaakt.

Niet alle stoffen gedragen zich hetzelfde, en het verschil hangt af van twee factoren: de lengte van de vezel en het weefsel.

Lange vezels gaan meestal niet pluizen, omdat ze in het weefsel verankerd blijven en niet naar buiten komen. Zijde en linnen, die uit zeer lange vezels bestaan, pluizen nauwelijks. Korte vezels laten daarentegen gemakkelijk los en raken in de knoop: daarom zijn wol, kasjmier, katoen en acryl gevoeliger voor pilling.

Ook de structuur speelt een rol. Een dicht en compact geweven textiel, zoals denim, houdt de vezels vast en gaat weinig pillen. Een zacht en los breisel, zoals een trui, laat ze bewegen en gaat meer pillen.

Het slechtste geval zijn mengsels van natuurlijke en synthetische vezels. De zwakste vezel breekt, raakt verstrikt rond de sterkere vezel en vormt een pluisje. Dit is ook de reden waarom er op een donkere stof soms pluisjes met een lichtere kleur verschijnen.

Hier zit het punt dat bijna niemand uitlegt. Alle adviezen over pilling gaan over het wassen, maar de weerstand tegen pluisjes wordt eerder bepaald, bij de keuze van de vezel en de bewerking ervan.

Een lange, hoogwaardige vezel gaat veel minder pillen dan een korte vezel van lage kwaliteit, bij hetzelfde type. Katoen met een extra lange vezel, fijne merinowol en kwalitatief goed kasjmier hebben al een voorsprong, omdat ze minder korte vezels hebben die klaarstaan om te breken.

En er is meer: sommige bewerkingen verminderen pilling actief. Het kammen verwijdert korte, uitstekende vezels nog voordat het garen wordt geweven, en het merceriseren van katoen maakt de vezel compacter en gladder. Dit is geen kwestie van mening: het wordt erkend dat het merceriseren van katoen de weerstand tegen pilling aanzienlijk verbetert.

Dit is precies het principe van Filoscozia®, het gekamde en gemerceriseerde katoen: het is bestand tegen pluisjes door de manier waarop het is gemaakt, niet door de manier waarop je het wast. We leggen dit uitgebreid uit in de gids over wat het verschil is tussen fil d'Écosse en Filoscozia®. Hetzelfde voordeel geldt voor lange merinowol en hoogwaardig kasjmier, die je vindt in de vergelijking tussen wollen en kasjmieren sokken.

Als je de juiste vezel kiest, doet het wassen de rest. Dit zijn de goede gewoonten die wrijving en dus pluisjes tot een minimum beperken:

• Was kledingstukken binnenstebuiten, zodat de wrijving de binnenkant raakt en niet het zichtbare oppervlak.

• Gebruik koud water en een programma voor delicate was, met een laag centrifugetoerental.

• Vul de trommel niet te vol: minder ruimte betekent meer wrijving tussen de kledingstukken.

• Doe delicate kledingstukken in een waszak, die ze afzondert en beschermt tegen wrijving met andere kledingstukken.

• Vermijd wasverzachter, die de vezels zachter maakt en ervoor zorgt dat ze gemakkelijker loslaten.

• Gebruik een mild of enzymatisch wasmiddel, dat helpt om korte, losse vezels op te lossen.

• Vermijd de droger en droog gebreide kleding plat, want in de droger is de wrijving intens.

• Geef kledingstukken tussen het ene en het andere gebruik vierentwintig uur rust, zodat de vezels weer in vorm komen.

Beperk ook dagelijkse wrijving waar je kunt, bijvoorbeeld door af te wisselen op welke schouder je de tas draagt.

Als de bolletjes er al zitten, kun je ze verwijderen, op voorwaarde dat je het juiste hulpmiddel gebruikt.

Het effectiefst is een elektrische pluizentondeuse, of een speciaal scheerapparaat, die de bolletjes vlak langs de stof afsnijdt zonder deze te beschadigen. Werk op een uitgespreid en goed strakgetrokken kledingstuk, met lichte bewegingen.

Als alternatief kun je een antipillingkam of een speciale puimsteen gebruiken, handig voor gebreide kleding en fleece. Voor enkele oppervlakkige bolletjes en pluis volstaat een kleefroller.

Wat je moet vermijden: scharen en scheermesjes, die het weefsel kunnen insnijden, en agressieve middelen op delicate of glanzende stoffen zoals zijde en satijn. Bij twijfel kun je beter een elektrisch pluizentondeuse op lage stand gebruiken.

Sokken en gebreide kleding behoren tot de kledingstukken die het meest aan pilling worden blootgesteld, omdat ze in contact staan met de huid en met de schoen of andere lagen en daardoor voortdurend wrijving ondervinden. En juist daar wordt het verschil tussen een inferieure en een hoogwaardige vezel het eerst zichtbaar.

Een goedkope synthetische sok gaat snel pillen en slijt, hoe zorgvuldig je hem ook wast. Een sok van lange vezels die goed is verwerkt, blijft mooi: de effen Filoscozia® voor gekamd en gemerceriseerd katoen, de Merinowol voor warmte zonder vervilting, de kasjmier van Hircus-geit voor luxe die lang meegaat. De juiste verzorging verlengt de levensduur van het kledingstuk, maar het is de kwaliteit van het garen die vanaf het begin het echte verschil maakt.

Een voorzorgsmaatregel die vooral belangrijk is voor sokken: in de wasmachine zijn ze klein en schuren ze uiteindelijk tegen ruwere kledingstukken zoals jeans. Was ze in een waszak ze houden ze bij elkaar, beschermen ze tegen wrijving en verkleinen zowel de kans op pilling als het risico dat je er eentje kwijtraakt.

Uiteindelijk wordt pilling op twee fronten bestreden. Correct wassen houdt het onder controle: binnenstebuiten, koud en zonder droger. Maar de echte strijd wordt eerder gewonnen, door kledingstukken van lange, gekamde en, in het geval van katoen, gemerceriseerde vezels te kiezen, die van nature bestand zijn tegen bolletjes.

Het is het verschil tussen een kledingstuk dat er na een maand oud uitziet en een kledingstuk dat seizoenenlang intact blijft. Als je wilt beginnen met sokken die lang meegaan, een geschenkdoos in sartoriale kleuren stopt de kwaliteit die geen pluisbolletjes vormt in je lade.